Me 7 Shkurt 2026 , Dhoma Kombetare e Noterise se Shqiperise se bashku me Keshillin Kombetar te notereve ne Itali dhe Oden e Notereve te Kosoves , organizoi ne Kosove nje trajnim te perbashket per praktikat europiane ne veprimtarine noteriale.
Perzgjedhja e mire e lektoreve si dhe organizimi i ketij seminari beri qe te merrnin pjese rreth 150 notere .
Mirta Morgese , notere ne Itali dhe doktore ne kerkime te shkencave juridike foli per certifikaten europiane te trashegimise . Ne fjalen e saj qe u ndoq me shume interes ajo theksoi se ne nivel ndërkombëtar, situata në lidhje me demonstrimin e statusit të trashëgimtarit ose të legatarit është heterogjene. Brenda këtij kuadri, për hir të thjeshtësisë dallohen dy modele: ato të bazuara në vendet kontinentale të Evropës Qendrore (Gjermania, Austria: me procedura të ndryshme dhe rregullore jo-përputhëse; në Austri, dekreti i hyrjes në posedim të aseteve të trashëguara) të cilat ia delegojnë autoritetit gjyqësor detyrën e identifikimit të përfituesve të trashëgimisë përmes një certifikate Erbschein të dobishme për qëllime të regjistrimit të tokës, por që njihet publikisht; ato të bazuara në modelin francez dhe ndjekësit e tij, të cilave u mungon një instrument i mandatuar ligjërisht për certifikimin e statusit të trashëgimtarit. Kjo mungesë kompensohet nga një deklarate me betim, në të cilin dy persona certifikues, me kërkesë të trashëgimtarit, deklarojnë se një fakt i caktuar është i njohur në një kontekst specifik. Shqipëria duhet t’i afrohet modelit të Evropës kontinentale. Këto dy zgjidhje janë diametralisht të kundërta në efektet e tyre: certifikata e trashëgimisë përcakton një supozim të kundërshtueshëm të statusit të trashëgimtarit, ndërsa deklarata me betim nuk ka ndonjë efekt të veçantë të brendshëm: ekziston një penalizim për ata që bëjnë deklarata të rreme ndaj një zyrtari publik, dhe mbrojtja e transaksioneve ligjore i është besuar sistemit të dukshëm të trashëgimtarit.
Italia, brenda territorit të saj, i njeh të dy modelet; në fakt, në ato zona ku është në fuqi sistemi i regjistrimit të tokës – në Trieste, Bolzano, Trento dhe Gorizia – Titulli II i Dekretit Mbretëror nr. 499/1929, [lëshuar pas aneksimit në Itali të territoreve, pjesës së parë të Perandorisë Austro-Hungareze, për të ruajtur vazhdimësinë e atyre sistemeve të publikimit në të cilat transferimi i të drejtave nuk përputhet me parimin konsensual, por kërkon transkriptimin e një dekreti gjyqësor në luginë dhe ekziston një supozim i pronësisë së së drejtës], pas një procedure juridiksioni vullnetar, autoriteti gjyqësor lëshon një certifikatë, e cila nuk është res judicata në natyrë, nga e cila nxirren asetet që përbëjnë pasurinë, dhe, duke vendosur një supozim iuris tantum të statusit të trashëgimtarit ose legatari, nëse është caktuar posaçërisht nga testatori. Kjo certifikatë është frymëzuar nga Erbschein gjerman, bazuar në teorinë se lëshimi i certifikatës nuk kontribuon në përcaktimin e fitimit të së drejtës, por përkundrazi në ushtrimin e të drejtave të përfshira në dhënien e trashëgimisë.
Në territorin e mbetur italian, kemi ekskluzivisht deklaratën me betim, të cilën Gjykata e Lartë, Seksionet e Bashkuara, nr. 10153 i vitit 1998 e konsideroi të lirë nga vlera provuese dhe thjesht treguese. Në fakt, në Itali, pavarësisht ligjeve të fuqizimit etj., kjo nuk është zbatuar, siç u bë në Francë. Në vitin 2002, si pjesë e Reformës së Trashëgimisë, nenet e reja 730-735 u futën në Kodin Civil, duke e bërë aktin e notoriété një instrument ligjor për vërtetimin e statusit të trashëgimtarit. Kjo reformë demonstroi nevojën urgjente që sistemet ligjore, si ai italian, të futin një mjet të aftë për të certifikuar, derisa të provohet e kundërta, statusin e trashëgimtarit.Nje kopje e leksionit te saj disponohet prane Dhomes se Notereve
Lektori tjeter Prof. Dr. Hajredin KUÇI , ish minister i drejtesise dhe zv/kryeminister i Kosoves, nje nga hartuesit e ligjit per noterine dhe po ashtu i ligjit per te drejten nderkombetare private ne Kosove analizoi bazen juridike si dhe trajtimin e e trashegimise me elementet nderkombetare , perputhshmerine me rregulloren e Bashkimit Europian nr. 650/2012 .
Legjislacioni ne Republiken e Kosoves (Kushtetuta , Ligji per te drejten nderkombetare private, Ligji per trashegimine , Ligji per noterine dhe normat proceduriale , me marreveshje dhe ne konflikt , pasqyrojne parimet themelore te rregullores , ne vecanti persa i perket percaktimit juridik mbi bazen e vendbanimit te zakonshem te trashegimlenesit , percaktimin e ligjit te zbatueshem dhe njohjen e vendimeve te huaja .
Megjithse rregullorja nuk eshte direkt e zbatueshme ne Kosove, kuadri normativ eshte i ristrukturuar te jete i perputhshem me te , duke favorizuar njohjen e vendimeve , koordinimin e juridiksioneve dhe perdorimin e strumentave autentik ne rastet me elemente nderkombetare . Ne pergjithesi ndeshet nje perputhje e rendesishme ne parime dhe nje orientim i qarte drejt me harmonizimin me acqui te Bashkimit Europian
Temat do ti gjeni prane Qendres Shqiptare te Trajnimit te Notereve.
Pas seminarit koleget shqiptar e kosovar kaluan nje mbremje te kendeshme se bashku.
